Nieuwe parken deel 3: Naturpark Südgelände

Het Natur-Park Südgelände is aangelegd op een oud rangeerterrein dat in 1952 is stilgelegd en bij luchthaven Tempelhof hoorde. Sinds dat jaar heeft de natuur haar uiterste best gedaan om het voormalige terrein te veroveren. In de jaren tachtig van de vorige eeuw gingen er stemmen op om het gebied weer tot rangeerterrein te maken. Door een zogenaamd Bürgerinitiativ en veel protest heeft in 1995 de eigenaar Deutsche Bahn het gebied aan de stad overgedragen. 1999 is het tot natuurgebied verklaard; in 2000 geopend. Echt heel niewu is het dus niet, maar wel heel bijzonder om verschillende redenen. En zeker een bezoek waard.

Het park is een combinatie van wilde natuur met een aantal ingrepen van de parkontwerpers, Arbeitsgemeischaft Planland/ökoCon. Zij hebben een deel van de oude sporen veranderd in wandelpaden, terwijl andere sporen overwoekerd worden door berken, acacia’s en andere planten. Doordat je als bezoeker op circa 20 centimeter boven de grond over de oude sporen loopt, blijft de omgeving van betreders bespaard en kunnen planten en dieren rustig verder groeien. Berken kunnen erg goed tegen schrale grond en zijn er in de natuur als eerste bij als de mens een tijdje ergens vanaf weet te blijven. 

Het bijzondere van het park zit ‘m in de soortenrijkdom. Veel plantenzaad reisde als ‘blinde passagier’ met de gerangeerde treinen mee. Er is een veelzijdigheid aan planten en dieren ontstaan die zelfs wetenschappers heeft doen verbazen. Zoals daar zijn: nachtkaars, vliegenzwammen, wilde wijn, koekoeksbijen, zijdebijen, nachtegaal, sprinkhanen en de rijncentaurie. Er zijn 30 soorten broedende vogels, 57 soorten spinnen, 95 verschillende soorten wilde bijen, 15 soorten sprinkhanen en 350 verschillende planten. Uiteraard (en zeker in deze tijd) ontbreken ook de paddestoelen niet: dat zijn er meer dan 49 soorten. 

Het park is niet alleen een lust voor het oog; het geraas van de langsscheurende treinen van de S-bahn en de ICE vermengt zich met het geluid van krekels. Dan weet je weer dat je eigenlijk middenin de stad bent. Je moet niet verbaasd zijn als je, ver weg van het stadsgewoel, een vos tegenkomt. Ook de inwendige mens komt aan zijn trekken; in het oude rangeerstation is een café ondergebracht, direct naast de megawatertoren, die is blijven staan. Evenals een levensgrote locomotief, die de harten van modelspoorbaanliefhebbers zal doen kloppen: eindelijk eens een trein in het groot. De voormalige locomotiefhal is bewaard gebleven en wordt gebruikt voor kunsttentoonstellingen en tangoavonden. Doel van Grün Berlin, de firma die het park onderhoudt en uitbaadt, is om een verbinding tussen kunst, cultuur, natuur en onderwijs op te zetten. Daartoe worden jongeren uitgenodigd om concerten bij te wonen en mee te doen aan theaterprojecten. 

Het park heeft twee wandelroutes; een van circa 1 kilometer langs relicten uit de spoorbaantijd zoals de watertoren, de oude draaischijf en de oude locomotief. De grote route is bijna 3 kilometer lang en gaat door het natuurgebied waar je als bezoeker op de paden moet blijven.

Natur-Park Südgelände
Toegang via S-bahnhof Priesterweg; toegang: € 1,-, te betalen via de kaartjesautomaat bij de ingang
Of ingang via S-Bahnstation Südkreuz (stukje lopen)

Café Paresüd
Open van april tot oktober, op zaterdag, zondag en feestdagen van 11-18 uurMeer informatie: hier en hier