Berlijn staat bekend om de muur, de geschiedenis, de vele cultuurmogelijkheden en natuurlijk het 23 uur lang bruisende nachtleven. Weinigen weten dat Berlijn meer dan 2500 pleinen, parken en groene ruimten heeft. Iedereen kent de Tiergarten, Volkspark Friedrichshain en misschien ook nog het Treptower park. Berlijn heeft ook een aantal zeer mooie en interessante nieuwe parken die niet zo makkelijk te vinden zijn.
Deel twee over niewue parken in Berlijn (de eerste aflevering ging over een toekomstig park, het Generationspark in Oberschöneweide)
Op 2 september is het ‘Ostpark’ van het Park am Gleisdreieck geopend. Dit is het oostelijke gedeelte van het park, gelegen tussen de Yorckbrücken, de Möckernstraße en de Tempelhofer Ufer. Het westelijke gedeelte is nog niet klaar en gaat naar verwacht 2013 open. Het gebied ‘Gleisdreieck’ (sporendriehoek), waar het park gelegen is, ligt midden tussen de buurten Kreuzberg, Schöneberg en Tiergarten in de directe nabijheid van het Landwehrkanal, het Deutsches Technikmuseum en de Potsdamer Platz. Het gebied heeft een totaal oppervlakte van 60 hectare, waarvan ongeveer 25 hectare bestemd is als bouwgrond en 35 hectare voor een nieuw park, waarvan nu 13 hectare is geopend.
Deel twee over niewue parken in Berlijn (de eerste aflevering ging over een toekomstig park, het Generationspark in Oberschöneweide)
Op 2 september is het ‘Ostpark’ van het Park am Gleisdreieck geopend. Dit is het oostelijke gedeelte van het park, gelegen tussen de Yorckbrücken, de Möckernstraße en de Tempelhofer Ufer. Het westelijke gedeelte is nog niet klaar en gaat naar verwacht 2013 open. Het gebied ‘Gleisdreieck’ (sporendriehoek), waar het park gelegen is, ligt midden tussen de buurten Kreuzberg, Schöneberg en Tiergarten in de directe nabijheid van het Landwehrkanal, het Deutsches Technikmuseum en de Potsdamer Platz. Het gebied heeft een totaal oppervlakte van 60 hectare, waarvan ongeveer 25 hectare bestemd is als bouwgrond en 35 hectare voor een nieuw park, waarvan nu 13 hectare is geopend.
Gleisdreieck vóór aanleg park
Deze ‘Gleisdreieck’, heeft jarenlang braakgelegen. Tussen 1871 en 1874 is door de Berlin-Anhaltische Eisenbahn-Gesellschaft (de private spooronderneming Berlijn-Anhalt) op vijf meter boven straatniveau een goederenspoorstation gebouwd. Franz Schwechten was architect van de gebouwen. Die gebouwen zijn in de tweede wereldoorlog zwaar beschadigd. Alleen het kopgebouw van het goederenstation staat er nog. Daar zijn nu het Science Center en het Deutschen Technikmuseum gevestigd. Na de Tweede Wereldoorlog heeft het gebied zijn functie als goederenstation verloren. Met als gevolg dat steeds meer delen van het gebied braak kwamen te liggen.
Plannen waren er genoeg; zo was er in de jaren ’70 het plan om op dit terrein een grote autosnelweg aan te leggen: de westtangent, als onderdeel van een snelwegennet wat zich niets aantrok van het bestaande wegenpatroon van de stad. De plannen gingen, mede door burgerprotesten, niet door. Direct na de val van de muur is het noordelijke deel gebruik voor twee betoncentrales, die de bouw van Potsdamer Platz mogelijk moesten maken. Deze fabrieken en het af- en aanrijden van vrachtwagens hebben veel van de vegetatie die was ontstaan vernietigd. Vervolgens heeft het gebied in het Flächennutzungsplan (bestemmingsplan) de bestemming ‘groen’ gekregen; van westtangent naar groentangent, als compensatie voor verloren gegane open ruimte aan de Potsdamer Platz en Leipziger Platz, die bebouwd werden. In 2005 hebben hiertoe de partijen die de Potsdamer- en Leipziger Platz ontwikkeld hebben, 24 miljoen euro betaald als compensatie. Na het organiseren van een prijsvraag is uiteindelijk het ontwerp van Atelier Loidl uit Berlijn uitverkoren om gerealiseerd te gaan worden. Aan de aanleg van het park zijn jaren van burgerinspraak over de inrichting van het terrein vooraf gegaan en zijn burgers voortdurend nauw betrokken geweest. In augustus 2006 werd begonnen met de herinrichting tot parkgebied.
Het ontwerp
Het park heeft een sleutelpositie binnen het concept van vrije ruimte in Berlijn. Dit park sluit het gat van de groenverbinding, die in Berlijn vanuit het zuiden richting het noorden ligt. De groenverbinding begint op het Schöneberger Südgelände (daarover later in een blog meer) en gaat via het Hans-Baluschek-Park, het Tilla-Durieux-Park (dat zijn de ‘parken’ alias groenstroken bij de Potsdamer Platz, ontworpen door DS Landschapsarchitecten uit Nederland) en de Großer Tiergarten verder richting het noorden. Vossen kunnen zo makkelijk van noord naar zuid. En weer terug. Zij liepen nu al ’s nachts regelmatig over Potsdamer Platz, daar zal het nu wel drukker worden.
Centraal idee is het park van de twee snelheden. Aan de ene kant de sporters; gericht op vermaak, snelheid, activiteit. Voor hen is een grote weide gemaakt waar prima valt te voetballen, frisbee-en, vliegeren etcetera. Ook valt er uitstekend te skaten en hard te lopen. De wegen zijn deels van asfalt, deels van beton. Soms verhoogt de weg zich, zodat deel van de weg zitgelegenheid wordt, bijvoorbeeld bij de grote weide. Voor degene met een meer beschouwende inslag is er voldoende ruimte en bankjes om het leven in het algemeen te overpeinzen. Bijzonder van de vele bankjes is dat ze dicht bij de overgebleven bosjes staan. Al zittend op een bankje en turend in een bosje komt de geschiedenis ineens haarscherp voor je ogen. Want in de bosjes zijn relicten (stootblokken, seinen, seinkasten) van het gebruik als goederenstation te ontwaren. Dat maakt het park meerlagig, in tijd en geschiedenis. Een groene ‘pauze’ in de stad.
Het ontwerp
Het park heeft een sleutelpositie binnen het concept van vrije ruimte in Berlijn. Dit park sluit het gat van de groenverbinding, die in Berlijn vanuit het zuiden richting het noorden ligt. De groenverbinding begint op het Schöneberger Südgelände (daarover later in een blog meer) en gaat via het Hans-Baluschek-Park, het Tilla-Durieux-Park (dat zijn de ‘parken’ alias groenstroken bij de Potsdamer Platz, ontworpen door DS Landschapsarchitecten uit Nederland) en de Großer Tiergarten verder richting het noorden. Vossen kunnen zo makkelijk van noord naar zuid. En weer terug. Zij liepen nu al ’s nachts regelmatig over Potsdamer Platz, daar zal het nu wel drukker worden.
Centraal idee is het park van de twee snelheden. Aan de ene kant de sporters; gericht op vermaak, snelheid, activiteit. Voor hen is een grote weide gemaakt waar prima valt te voetballen, frisbee-en, vliegeren etcetera. Ook valt er uitstekend te skaten en hard te lopen. De wegen zijn deels van asfalt, deels van beton. Soms verhoogt de weg zich, zodat deel van de weg zitgelegenheid wordt, bijvoorbeeld bij de grote weide. Voor degene met een meer beschouwende inslag is er voldoende ruimte en bankjes om het leven in het algemeen te overpeinzen. Bijzonder van de vele bankjes is dat ze dicht bij de overgebleven bosjes staan. Al zittend op een bankje en turend in een bosje komt de geschiedenis ineens haarscherp voor je ogen. Want in de bosjes zijn relicten (stootblokken, seinen, seinkasten) van het gebruik als goederenstation te ontwaren. Dat maakt het park meerlagig, in tijd en geschiedenis. Een groene ‘pauze’ in de stad.
Belangrijk is de terugkeer van de “Generalszug“. Dat is een idee uit de 19e eeuw waarin werd voorzien van een oost-westverbinding tussen Schöneberg in het westen en Kreuzberg in het oosten, die door de macht van de spoorwegmaatschappijen niet door is gegaan. Daarom verloopt de route Schöneberg-Kreuzberg nu met een aantal rare knikken via de Yorckstrasse (waar de aanwezigheid van het goederenspoorstaton nog iedere dag te zien is doordat 27 spoorbruggen moeten worden gekruist waardoor je eerder het idee hebt dat je in een tunnel bent dan onder een stel bruggen doorrijdt). Deze verbinding wordt nu als fiets- en voetpad uitgevoerd. Ander bijzonder element is een tweetal rails die het park doorkruisen en dienen om het rollend treinmaterieel naar het Deutsches Technikmuseum te laten rijden. Oud en nieuw mengt zich op deze manier op mooie wijze.
Hoewel nu pas deel een –het oostpark- geopend is zal straks het park na gereedkoming van het westpark in 2013 toch als een eenheid worden ervaren. Bedoeling is dat het gehele park met twee delen als twee zussen overkomt.
Doelgroep
Bijzonder aan het park is dat aan iedereen gedacht is. Want er is een zeer betrokken groep bewoners die iedere rimpeling in het bestaande verwilderde gebied nauwlettend heeft gevolgd. Degene die gek is op oude sporen, treinen, wissels, seinhuisjes et cetera komt ook aan zijn trekken. Deze zijn verstopt te zien in de wilde bosjes die zijn overgehouden na aanleg van het park. Ook aan de skaters en basketballers is gedacht; direct aan de dijk waar de grijze ICE-treinen voorbijrazen liggen twee skatekuilen en een aantal basketbalvelden. De jongens (weinig meisjes) hebben meteen publiek. Het eerste wat passagiers die in de ICE zitten komend vanaf het ondergrondse Potsdamer Platz zijn de kunsten van de skaters. Uiteraard zijn er in het park miniparkjes te vinden voor minidoelgroepen. Zo is er het eerste Naturerfahrungsraum, om kinderen direct met de natuur in aanraking te brengen. Op de openingsdag al druk bezocht wegens een heel simpele ingreep: een sproeier die water over een berg klei spoot. Geen kind dat niet van onder tot boven onder de klei zat.
Hoewel nu pas deel een –het oostpark- geopend is zal straks het park na gereedkoming van het westpark in 2013 toch als een eenheid worden ervaren. Bedoeling is dat het gehele park met twee delen als twee zussen overkomt.
Doelgroep
Bijzonder aan het park is dat aan iedereen gedacht is. Want er is een zeer betrokken groep bewoners die iedere rimpeling in het bestaande verwilderde gebied nauwlettend heeft gevolgd. Degene die gek is op oude sporen, treinen, wissels, seinhuisjes et cetera komt ook aan zijn trekken. Deze zijn verstopt te zien in de wilde bosjes die zijn overgehouden na aanleg van het park. Ook aan de skaters en basketballers is gedacht; direct aan de dijk waar de grijze ICE-treinen voorbijrazen liggen twee skatekuilen en een aantal basketbalvelden. De jongens (weinig meisjes) hebben meteen publiek. Het eerste wat passagiers die in de ICE zitten komend vanaf het ondergrondse Potsdamer Platz zijn de kunsten van de skaters. Uiteraard zijn er in het park miniparkjes te vinden voor minidoelgroepen. Zo is er het eerste Naturerfahrungsraum, om kinderen direct met de natuur in aanraking te brengen. Op de openingsdag al druk bezocht wegens een heel simpele ingreep: een sproeier die water over een berg klei spoot. Geen kind dat niet van onder tot boven onder de klei zat.
De Interkulturelle Garten is eveneens onderdeel van het park. Sinds een jaar of tien wordt een deel van de wildernis door de mensen van gecultiveerd. Bijzonder dat er vooral wordt geplant en gepoot door mensen uit de oorlogsgebieden van de Balkan, die naar Berlijn zijn gevlucht. „Rosenduft“ heet de tuin, waar ervaring en invloed vanuit hun vorige land met hun huidige land gecombineerd worden. Ook aan de hard core natuurmensen is gedacht, want de voormalige spontaan gegroeide vegetatie en bomen zijn vanzelfsprekend opgenomen in het nieuwe ontwerp. Je mag er alleen niet doorheen lopen van de bordjes.
Natuur
En de natuur? Het mag lijken alsof deze er bekaaid van af komt. De vele natuursnuffelaars die al jaren (illegaal) op het terrein kwamen zijn teleurgesteld, want veel van de planten zijn verdwenen. Toen nog avontuur, want bijna onbegaanbaar en ongerept, nu beton en rechte hoeken. Maar er is een verschil tussen wat een eenzame wandelaar mooi en handig vindt en duizenden van buurtbewoners die op zoek zijn naar groen. Het is dan ook geen natuurpark maar een stadspark, aldus Grün Berlin, de firma die verantwoordelijk is voor aanleg en beheer. Toch is het park interessant, omdat een zeer groot deel van de planten en bomen is ‘meegereisd’ met de goederentreinen in de loop der tijd. De bodem van het gehele terrein bestaat uit een vreemde mix van zand, kiezels, schroot, ijzerdeeltjes, kolengruis en puin van Berlijnse gebombardeerde bouwblokken. Je zou het niet denken, maar juist deze voedingsarme bodem levert de mooiste planten en bomen op. Zoals de berk en de robinia, altijd in elkaars nabijheid. Als je een berk ziet is er altijd een robinia in de buurt, en vice versa. Hier en daar groeien eiken. Verder zijn er veel 'blinde reizigers' in de loop der tijd meegereisd; bijzondere planten.
En de natuur? Het mag lijken alsof deze er bekaaid van af komt. De vele natuursnuffelaars die al jaren (illegaal) op het terrein kwamen zijn teleurgesteld, want veel van de planten zijn verdwenen. Toen nog avontuur, want bijna onbegaanbaar en ongerept, nu beton en rechte hoeken. Maar er is een verschil tussen wat een eenzame wandelaar mooi en handig vindt en duizenden van buurtbewoners die op zoek zijn naar groen. Het is dan ook geen natuurpark maar een stadspark, aldus Grün Berlin, de firma die verantwoordelijk is voor aanleg en beheer. Toch is het park interessant, omdat een zeer groot deel van de planten en bomen is ‘meegereisd’ met de goederentreinen in de loop der tijd. De bodem van het gehele terrein bestaat uit een vreemde mix van zand, kiezels, schroot, ijzerdeeltjes, kolengruis en puin van Berlijnse gebombardeerde bouwblokken. Je zou het niet denken, maar juist deze voedingsarme bodem levert de mooiste planten en bomen op. Zoals de berk en de robinia, altijd in elkaars nabijheid. Als je een berk ziet is er altijd een robinia in de buurt, en vice versa. Hier en daar groeien eiken. Verder zijn er veel 'blinde reizigers' in de loop der tijd meegereisd; bijzondere planten.
Kortom: Berlijn heeft er weer een fantastisch nieuw park bij, dat op de dag van de opening zo vanzelfsprekend werd bekeken en gebruikt door de Berlijners alsof het al 20 jaar open was: wandelen, frisbeeën, yoga in de open lucht, luieren, skaten, skateboarden, bier drinken, Bratwurst eten, kinderen uitlaten.
Park Am Gleisdreieck
Vier ingangen:
Tempelhofer Ufer
Möckernstraße (U-Bahnstation: Möckernbrücke, U1)
Hornstraße
Yorckstraße (S- en U-Bahnstation: U7)
Gastronomie ontbreekt nog helaas, dus zelf eten en drinken mee!
Park Am Gleisdreieck
Vier ingangen:
Tempelhofer Ufer
Möckernstraße (U-Bahnstation: Möckernbrücke, U1)
Hornstraße
Yorckstraße (S- en U-Bahnstation: U7)
Gastronomie ontbreekt nog helaas, dus zelf eten en drinken mee!
RSS Feed