Wie in Berlijn op zoek is naar eten heeft een probleem. Het horeca-aanbod is zó enorm groot dat kiezen een hele opgave is. In vrijwel iedere straat zijn er genoeg (goedkope) eettentjes te vinden; variërend van bakkers, dönerzaken tot aan…. veganistische eetcafés. Die laatste categorie is groeiende. Vooral in Prenzlauer Berg en Friedrichshain hebben zich veel bio-winkels en veganistische winkels gevestigd.

Een voorbeeld van een veganistisch eetcafé is ‘Der Vöner’. Dit eetcafé biedt het zeer populaire broodje Döner aan in de vorm van een Vöner, wat een vegetarische Döner inhoudt. De Vöner bestaat uit ca. 35% verschillende groenten, 25% uit eiwit, 20% uit soja, 15% uit water en 3% uit olijfolie. De Vöner wordt net als de Döner van een spies gesneden en geserveerd in Turks brood met salade en zelfgemaakte sauzen. Een goed alternatief om als vegetariër mee te kunnen doen aan de traditie van het broodje dönereten na een avond flink doorhalen. Naast de Vöner wordt in het ‘Vöner’-café  de ‘Wagenburger’, de ‘Bio-Burger’ en patat verkocht. De patat wordt gemaakt van bio-aardappels en elke dag fris gesneden en gefrituurd. Behalve de sauzen en kaas zijn alle gerechten veganistisch. Er is trouwens ook veganistische mayonaise verkrijgbaar.

De eigenaren van de Vöner hebben behalve dit leuke eetcafé ook nog een eetbus genaamd de  ‘Wagenburger’ waarmee in de zomers naar festivals gereden wordt om daar de mensen te voorzien van een Vöner of Wagenburger. De rijdende wagenburger is buiten de festivals te vinden op het terrein Revaler Straße / Modersohnstraße. Dat is een wild landje waar mensen in woonwagens wonen omdat zij liever niet in een gewone woning wonen. Energieaansluiting hebben zij niet; windmolens en zonnecollectoren zorgen voor energie. Rioolaansluiting ontbreekt ook; een rij Dixi-toiletten voorziet in deze behoefte. De wagenburgers en de vöners zijn manieren om hun leefstijl te economiseren. 

Buiten de al bestaande biologische en veganistische eetcafés is er sinds kort een nieuwe supermarkt in Berlijn geopend. Niets bijzonders, zou je zeggen; maar het gaat hier niet om de zoveelste Aldi of Lidl, die als paddestoelen in een vochtig herfstbos uit de grond schieten, maar om een veganistische supermarkt. ‘Veganz’ is de eerste supermarkt met een veganistisch assortiment die in Berlijn zijn deuren opent. Sinds augustus heeft deze supermarkt in Prenzlauer Berg haar deuren geopend. Geen wonder; hier is de afzetmarkt groot; veel bewoners uit deze wijk zijn nogal biologisch en veganistisch ingesteld en zijn blij met de komst van deze supermarkt.

De supermarkt, van zo’n 250 vierkante meter verkoopt veganistische levensmiddelen maar ook schoonmaakmiddelen en cosmetische artikelen. Alle producten zijn niet op dieren getest. Dat levert gemak op; door de zekerheid die de klanten krijgen dat deze producten eerlijk zijn is het niet meer nodig om voortdurend de productinformatie op de verpakkingen te bestuderen. In ‘Veganz’ worden uitsluitend plantaardige producten verkocht: wie producten als eieren, kaas, melk of honing zoekt, zoekt tevergeefs. Ongeveer 6.000 veganistische producten worden in ‚Veganz’ aangeboden, uiteenlopend van babyvoeding, hondenvoer tot schoonmaakmiddelen. Alles is hier te vinden wat veganisten zo in het dagelijkse leven nodig hebben. Er wordt zelfs rekening gehouden met mensen met een allergie: lactosevrije producten en glutenvrije levensmiddelen liggen in de schappen gretig op klanten te wachten.

Het verse fruit, groente en kruiden komen vooral van bedrijven uit de regio. In de winkel is een vruchtenbar aanwezig waar je uit een groot aanbod van noten en gedroogde vruchten een lekker portie kunt samenstellen. De ijs, kaas, pizza en worst, gemaakt van soja of andere plantaardige producten, zijn in de koelvitrine te vinden en taarten, cakes, brownies, broodjes en broden zijn in het café en bistrogedeelte naast de supermarkt te koop.

Veganz kan de mensen voorzien van levensmiddelen die men voorheen vaak via internet moest bestellen. Vanaf nu geen gedoe meer van bestellen via internet maar gewoon even bij de supermarkt naar binnen lopen voor je dagelijkse benodigdheden.

Vöner - der vegetarische Döner
Boxhagener Strasse. 56
Niet ver van Bahnhof Ostkreuz
www.voener.de

Vegans
Schivelbeiner Strasse 34
in Prenzlauer Berg
www.veganz.de

Dit is een blogbijdrage van Wahlberlinerin Margit Cevaal.
Zij schrijft als gastbloggerin regelmatig een blogpost.

Berlijn staat bekend als partyhoofdstad van Europa. Het leven gaat er 24 uur door. Berlijn is een stad die nooit slaapt.

Overal in de stad zijn die clubs en bars te vinden. Er kan ook op een opvallende manier gefeest worden, en wel in de tram. De tramlijn M10 is dé rijdende -en daarmee ook snelste- club van Berlijn. De lijn M10 is een tramlijn tussen twee van Berlijns populairste uitgaansgebieden: Friedrichshain en Prenzlauer Berg. Waar in sommige clubs de entreeprijs bij minstens vijf euro begint is dat in de M10 niet het geval. Een simpel kaartje voor een luttele 2,30 euro is al genoeg om in te stappen, zonder gezeur met een zeikerige of kieskeurige portier. Je kan uitstappen waar je maar wilt. Sommige reizigers/partyganger  willen zelfs helemaal niet meer uitstappen en blijven urenlang in de M10 rondrijden. Uiteraard is er al een Facebbook-fanpagina voor fans van de M10

De route van de M 10, vanaf het U-Bahnstation Warschauer Strasse via de  Warschauer Strasse en Danziger Strasse naar Prenzlauerberg met als eindpunt Nordbahnhof, is ongeveer 8 kilometer lang en duurt van begin- tot eindhalte bijna een half uur. Onderweg worden 20 stations aangedaan. Overdag is dit een drukke tramlijn, maar in de weekenden ’s wordt het een echter partytram. Want bijna elke vrijdag- en zaterdagavond vormt de tram een verzamelpunt voor de Berlijnse feestvierders. Dat kan komen omdat de tram precies langs de populairste clubs van Berlijn rijdt, zoals de Watergate, de Matrix, de Club der Visionäre aan de Spree, Berghain bij Ostbahnhof, Rosi’s, Cassiopeia en RAW-tempel aan de Revaler Strasse, Icon en de clubs in de Kultrubrauerei aan de Schönhauser Allee. Iedereen in de tram is vrijdag- en zaterdagavond in feeststemming en heeft –zo te zien en/of ruiken- al een aardig slokje op, of zit nog met een drankfles in de hand.  Wat in Berlijn volstrekt gewoon is, op straat, of in de tram. 

Niet alleen de M10 geeft een goed beeld van een wijk of een bepaald gebied; meerdere OV-lijnen hebben hun eigen kenmerk. Zo ontkom je, wanneer je met de U-Bahn U2 rijdt, vaak niet aan de duizenden voetbalfans van de Berlijnse voetbalclub Hertha BSC. Op een wedstrijddag is deze metrolijn stampvol met blauw-wit geklede voetbalfans en wordt er luidkeels gezongen voor hun favoriete club, onderweg naar het Olympiastadion, thuishaven van Hertha BSC. Publiek van de tegenstander kan zich op de wedstrijddag beter niet begeven op deze lijn (hoewel de sfeer altijd gemoedelijk blijft). De lijn U8 staat bekend als de Oriënt Express, omdat deze metrolijn het multiculturele Wedding met het nóg multiculturelere Neukölln verbindt. Negatieve bijnaam is de drugsdealerslijn. Met als hoogte- cq. dieptepunt het station Kottbusser Tor, midden in Kreuzberg, dat de reputatie van Bahnhof Zoo in de jaren tachtig als drugsknooppunt anno 2011 nog eens dunnetjes overdoet. In de U3 zijn vooral studenten van de Freie Universität onderweg. De oerlijn en oudste lijn van Berlijn, de U1, is een lijn dwars door de stad, afgeladen met een gemixt publiek van forenzen, toeristen, en families. Deze lijn gaat van het arme Friedrichshain naar het rijke Charlottenburg. Vlak voor Charlottenburg, in Schöneberg duikt deze lijn onder de grond. Want rijke mensen willen liever geen arme metroreizigers in het straatbeeld zien.

En zo kan een willekeurig ritje met de U-Bahn in Berlijn desgewenst een feestje, een studiereis, een fandag of een drugstrip zijn.

Al naar gelang uw eigen behoefte.  

Geluidsoverlast, vervuilde straten en plantsoenen, huurstijgingen, (te) goedkoop bier, partygangers en veel te veel toeristen. Hierover klagen de bewoners van Kreuzberg, Friedrichshain en Prenzlauer Berg. Het afgelopen jaar is de ontevredenheid van de bewoners van die drie wijken toegenomen. Daardoor ontstaan er steeds meer discussies over de overlast veroorzaakt door partygangers en toeristen. Regelmatig worden er discussieavonden georganiseerd waarbij gesprekken tussen bewoners, bestuurders en toeristenbureaus plaatsvinden. Op deze manier kunnen de bewoners hun ei kwijt en proberen de bestuurders een oplossing voor de problemen te vinden.

Heet, té heet is het volgens de bewoners van de Lehnbachplatz in Friedrichshain. Dit is een plein dat pal naast station Ostkreuz ligt; bedoeld voor de buurt om te kunnen chillen. Maar het plein wordt overdag vooral overspoeld door studenten en zogenaamde ‘Assis’:mensen die zich van niets en niemand iets aantrekken en regelmatig overlast veroorzaken. De studenten zijn veelal afkomstig uit de wijk zelf en hangen hier rond vanwege de vele kleine goedkope winkeltjes waar bier voor 50 cent gekocht kan worden. En alsof dat voor de bewoners nog niet genoeg is: ‘s nachts zijn het de partygangers die het plein bezetten, voor geluidsoverlast zorgen en het plein vervolgens achterlaten met een spoor van halfkapotte drankflessen. Volgens de bewoners zijn de Spätis (de Spätkauf; winkels waar je de hele dag door dat kan kopen wat je in de supermarkt vergeten bent) de grote boosdoener; in de nabijgelegen Sonntagstraße zijn al meer dan vier Spätis waar een halve liter bier op fles voor 50 cent gekocht kan worden. Daar hebben de bewoners gneoeg van; er is sprake van anarchie; er wordt teveel vrijheid gegeven en er is te weinig controle in de wijk. Politie zie je hier namelijk niet; aldus boze Friedrichshainers. 

Ondanks deze klachtenregen van de bewoners zien de stadsbestuurders deze problemen niet. Zij spreken juist van verbetering van de wijk en zien de positieve kanten van de grote toeristenstroom, namelijk geld. Er is hier duidelijk een verschil van mening over de daadwerkelijke situatie en problemen. Dit maakt het oplossen niet makkelijker als niet alle neuzen in dezelfde richting staan.

Niet alleen in Friedrichshain/Ostkreuz is het bal. Het stadsdeel heeft al in november 2010 de nieuwbouw van hostels in Friedrichshain beperkt. Maar ook aan de overkant van de Spree dreigt het uit de hand te lopen. Ook in Kreuzberg zijn problemen met toeristen. Want –aldus de bewoners aldaar- waarom wordt er wel veel geld gestoken in de bouw van hotels/hostels maar is er een groot tekort aan kinderdagverblijven? Het stadsbestuur zal wel denken dat toeristen meer koopkracht hebben dan kinderen.
Bijna drie miljoen overnachtingen per jaar heeft het stadsdeel Friedrichshain-Kreuzberg ondertussen op zijn naam staan. Dit aantal rijst de pan uit en vergt zowel voor de stad als voor de bewoners veel. In Friedrichshain-Kreuzberg zijn op dit moment 36 hostels te vinden tegenover 18 hostels vijf jaar geleden. Dit houdt een stijging van 100% in. Bij de hotels gaat het om een stijging van 18,2% in vijf jaar tijd.

Met de titel: ‘Hilfe, die Touris kommen!’ is dit jaar al een discussieavond in Kreuzberg gehouden. Op uitnodiging van de Grünen werd de mogelijkheid gegeven om met stadsbestuurders van de sector economie en toeristenwerver ‘Visit Berlin’ te discussiëren over de uitwerkingen van het toerisme op de wijk. Dat leverde pittige discussies op. En niet alleen dat. Want in de wijk hebben een aantal mensen er iets op gevonden om toeristen duidelijk te maken dat ze in de wijk niet welkom zijn. Regelmatig zijn stickers met daarop ‘Berlin liebt dich nicht’, -met een doorgekruist rood hart- op lantaarnpalen, muren van cafés of op vuilnisbakken geplakt. Reisorganisaties vrezen dat de vele discussies en de vijandelijke houding van de bewoners kunnen leiden tot beschadiging van het imago van Berlijn als toeristenstad.

En de Berlijners zelf? Die trekken er zich er niets van aan. En zou Berlijn niet zijn als er niet inmiddels een tegenstickeractie is: een sticker met daarop de tekst: “Berlin liebt euch doch”.

Berlijn houdt toch wel van jullie.

Dit is een bijdrage van Wahlberlinerin Margit Cevaal. Zij zal de komende tijd als gastbloggeres regelmatig een blogpost schrijven.

Het is een treurig beeld, om de overgebleven gebouwen van het oude slachthuisterrein tegen de vlakte te zien gaan. Jarenlang hebben de oude koeienstallen staan wachten op nieuwe gebruikers. Maar omdat in Berlijn zoveel leegstaat worden potentiële gebruikers kritisch. Daarnaast diende de half ingestorte gebouwen flink gesaneerd worden en dat kost ook niet niks. 

Ergo: platgooien maar. Niet helemaal, want de koppen van de gebouwen worden in de nieuwbouw geïntegreerd. En van het soort nieuwbouw wat momenteel hot is in Berlijn: de townhouses. Die zijn –losjes- gebaseerd op de Londense voorbeelden van stadshuizen en op de Amsterdamse grachtenpanden. Lekker groot, zo tegen de 300 vierkante meter. Maar inmiddels wordt ieder doorsneerijtjeshuis dat in Berlijn wordt ontwikkelt om marketingtechnische redenen ‘townhouse’ genoemd. 

Nog cynischer is het verkoopbord. Daarop groot geschreven: ‘das Townhouse finale’. Maar de finale geldt niet voor de townhouses. De finale klap is voor de voormalige koeienstallen, waar alleen esthetisch een stukje van overeind blijft. Een Townhouse met een flauw sausje industriekitsch. Hilarisch: de woningen komen te staan aan de straat die “Zum langen Jammer” heet. Zo werd de voetgangersbrug genoemd die over het slachthuisterrein heenliep. Maar wij weten wel beter. 

Op hemelsbreed 500 meter van de toekomstige Townhouses bevindt zich een pand waarop het woord finale eerder van toepassing is. Want voor Liebigstraße 14 staat ontruiming voor de deur. Het pand is in 1990 door krakers bezet. In 1992 heeft de woningbouwvereniging van Friedrichshain huurovereenkomsten met de bezetters gesloten. Maar twaalf jaar geleden heeft de woningbouwvereniging het pand verkocht aan een private eigenaar. Daarbij zijn de huurcontracten opgezegd. In 2009 hebben de bewoners het laatste proces over de geldigheid van hun huurcontracten verloren.

En op 10 januari van dit jaar is bekend geworden dat het pand ontruimd gaat worden. In het pand wonen rond de 25 mensen. Het is zo’n pand waar racisme en sexisme niet voorkomen. En waar alles gedeeld, besproken en gezamenlijk gedaan wordt. Behalve de afwas, meldt Der Tagessiegel, want die stapelt zich op het aanrecht torenhoog op. Afwassen, ook ik vind het burgerlijk.

Het pand staat symbool voor het (laatste restje?) links en alternatief verzet in Berlijn. Het heeft een enorme symboolwerking en daarom is de aanstaande ontruiming extra beladen.
Ondertussen vindt de politie het opvallend stil rondom het pand. Er is een brandaanslag op het stadhuis Friedrichshain geweest. Voor de rest (nog) niks. Hier en daar rijden ME-busjes door de wijk, die eerder een rondleiding voor ME’ers van buiten Berlijn lijken te geven dan dat ze daadwerkelijk afschrikken. Af en toe vliegt er een helikopter over. 
Maar de politie waarschuwt wel dat rondom de ontruimingsdatum van begin februari veel demonstranten –uit binnen- en buitenland- verwacht worden. 
Het kan nog heet worden, zo middenin de winter.

Rest mij af te sluiten met een van mijn beroemde stellingen: 
Uiteindelijk Wordt Alles Wonen; een oude kerk, een fabriek, een molen, een stal, een school. 

Of een Albert Heijn (in Nederland). 
Of een Schlecker (in Duitsland). 
Of een Matratzen Concord (in Berlijn).  

Soms zijn de veranderingen in deze dynamische stad me te ingrijpend. 

Kaart: A&O Hostel ligt in gebied ten zuiden van de Weserstrasse; de geplande jeugdherberg links van de Markstrasse 

Terwijl in Nederland iedereen (hoop ik) weer in het stemhokje kruipt om (met potlood?) te gaan stemmen, laat een conflict tussen twee stadsdelen zien dat het in Berlijn lang niet veel beter gaat met de integratie van stadsdelen.

Wat is de kwestie? Het stadsdeel Friedrichshain, geliefd bij rugzaktoeristen die op zoek zijn naar het ‘echte’ Berlijn, kent een flink aantal goedkope hotels en hostels. Het stadsdeel heeft onlangs een bouwvergunning van een van die hostels, het A&O Hostel aan de Boxhagener Strasse, afgewezen. Want het stadsdeel vind het met 420 bedden wel genoeg. Zij vreest lawaai; A&O wil groeien naar 600 bedden.

Tegelijkertijd op nog geen honderd meter van het A&O Hostel aan de andere kant van het spoor heeft de Deutsche Jugendherbergswerk Berlin-Brandenburg de voormalige vakhogeschool in de Marktstraße gekocht. Met als doel: het ombouwen tot jeugdherberg, met 450 bedden en kantoren voor de jeugdherbergcentrale.

Omdat aan  ‘de andere kant van het spoor’ niet zoveel te doen is, zal de jeugd na het slapen in de 450 bedden naar de goede kant van het spoor uitwaaieren, daar waar meer, en leukere kroegen en restaurants zijn, zoals in de beroemde Simon Dachstraße.

Dus waar het ene stadsdeel probeert de groei van rugzaktoeristen in te dammen, zet het andere stadsdeel de poort wagenwijd open. Over afstemming gesproken. Ondertussen heeft A&O zowel bezwaar gemaakt tegen het niet verlenen van de bouwvergunning voor hun uitbreiding, als bezwaar gemaakt tegen de plannen in Lichtenberg. Gelukkig zijn ze niet helemaal gek bij A&O en heeft ze een compromis op tafel gelegd: uitbreiding naar 550 in plaats van 600, en op de begane grond een biologische winkel. Dat is in Berlijn altijd een gouden troef, want biologische winkels schieten, sneller dan biologische paddenstoelen ooit zouden kunnen, uit de grond.

Ik ben benieuwd hoeveel bedden er nu bij gaan komen.