Er is een alleraardigst boekje verschenen, dat heet Berlijn is van vandaag. Het is een literaire aanvulling op iedereen die met een reisgids door Berlijn heenloopt, en zich afvraagt wat, en vooral waar alle grote beroemde schrijvers over Berlijn geschreven hebben.

De gedichten en verhalen gaan veelal voer de periode 1918-1933, een zeer woelige tijd in Berlijn. Een tijd die nog steeds tot de verbeelding spreekt. Crisis, dansen op de vulkaan, seksjuwele vrijheid, een oorlog afgelopen en een in aantocht; het was niet mis. Dat heeft Erwin Olaf weer eens treffend onder woorden gebracht. Ook de parallel met de huidige tijd is opvallend.

Bijzonder accent leggen de samenstellers Renier van Wel en Pim van Tol op de relatie zichtbaar en onzichtbaar Berlijn. Daarbij onderscheiden zij twee manieren van naar Berlijn kijken. De ene is de traditionele manier; waarbij je niet tot het wezen van de stad doordringt. Daar is de stad te groot, te meeslepend, te veel geschiedenis voor. De andere manier is je blik aanpassen en je laten meeslepen. Dan kan Berlijn pas je hart veroveren. Schrijver Alfred Döblin is dan ook teleurgesteld in de stad. Het lukt hem niet zich te laten meeslepen. Ik ken ze ook. Ze bestaan écht, mensen die de geest van Berlijn maar niet te pakken krijgen. En met 'geest' bedoel ik niet het uitgaan, die leuke restaurantjes, die hippe club of dat trendy Prenzlauer Berg. 

Veel mooie teksten in het boek zijn van Kurt Tucholsky, de journalist/schrijver die overvloedig over Berlijn heeft geschreven. En wel op een afstandelijke, zakelijke en toch heel treffende toon. Zo begint zijn stukje Treptow als volgt: “Treptow heeft een sterrenwacht en die sterrenwacht heeft een grote telescoop; in de folder staat dat het de grootste ter wereld is. Daarvan wordt hij niet groter.” Heel treffend fileert Tucholsky hier de opvallende eigenschap van veel Berlijners om alles maar de grootste, breedste, duurste, langste, dunste, verfijnste etc. te noemen. Het verhaal van Tucholsky is als lokkertje op de site van de boekuitgevers te lezen. 

De samenstellers hebben een heel mooie en treffende bundel geschreven, waarbij de verwijzingen naar aspecten die anno 2011 niet direct duidelijk zijn (bijvoorbeeld: Aschinger, dat was een grote horecaketen van voor de Tweede Wereldoorlog) niet storend maar verduidelijkend werken.

De samenstellers hopen dat degene die het boek heeft gelezen zelf op onderzoek uitgaan. Dat doet het boek zeker.  Al was het maar omdat het wezen van Berlijn na het lezen van het boek nog meer aspecten heeft gekregen. 

En die titel? Die komt uit het verhaal van Loin Feuchtwanger: "Mr. B.W. Smith bezoekt de Leipziger Strasse" waarin staat: "Hij constateerde als een zachtmoedige oom: Londen is een mix van gisteren en morgen, Parijs is van gister, New York is van morgen, Berlijn is van vandaag.


Het boek is via de site van Uitgeverij Neukoelln te bestellen en kost slechts € 14,50.

Hoor ik daar Sinterklaas op de achtergrond?